« geri

Yaşlı Diyaliz Hastalarında Beslenmenin Değerlendirilmesi

Rumeyza Kazancıoğlu*, Ahmet Çınar**, Emine Aydemir**, Ahmet Turan Işık**, Bilal Gorcin***

*Bezmialem Vakif Universitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Nefroloji Bölümü, Istanbul, Türkiye

** Bezmialem Vakif Universitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Geriatri Bölümü, Istanbul, Türkiye

***Türk Böbrek Vakfı, Istanbul, Türkiye

Giriş:
Hemodiyalizi olan hastaların beslenmesi risklidir; çünkü bu hastaların genellikle iştahları az ve sınırlı diyetleri vardır. Geleneksel olarak, hemodiyaliz hastalarının beslenme düzeyini değerlendirmek için klinisyenler antropometrik ölçümlere, gıda alım kaydına, biyokimyasal değerlere ve beslenme veya iştah değerlendirmesine bakarlar. Tüm bunların uygun şekilde kullanımı profesyonel bilgi veya eğitim gerektirir. Daha basit değerlendirme araçları rutin değerlendirme için daha pratiktir. Revize edilmiş MNA (Mini Nutrisyon Değerlendirmesi) bunun için idealdir. Farklı durumlardaki yaşlı hastaların nutrisyon değerlendirmesinde MNA yaygın olarak kullanılır.

Hemodiyaliz hastalarının da yaşlanma gerçeğine dayanarak, yaşlanma ile ilgili bazı önemli konuların farkına varmak önemlidir. Buna ek olarak, böbrek hastalığı olan insanların sayısı geriatrik popülasyonda diğer yaş gruplarına göre daha fazla artış göstermektedir.  Amerika’ da  diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık %50-60’ ı yaşlıdır. Bunun yanı sıra Amerika’ da yapılan çalışmalara göre, böbrek hastalığı olan yaşlıların % 89’u hemodiyaliz, % 8’i periton diyaliz ve % 1’i ev diyaliz tedavisi görmektedir. Bu çalışmanın amacı yaşlı hemodiyaliz hastalarının beslenme durumlarını kontrol gruplarıyla karşılaştırmaktır.

Materyal ve Metot:

65 yaş üstü olan ve 3 aydan fazla hemodiyaliz tedavisi gören hastalar ile bilgilendirilmiş olanlar çalışmaya dahil edildi. Kontrol grupları hem sağlıklı yaşlı hem kronik böbrek hastalığı olup hemodiyaliz tedavisi görmeyen hastaları kapsar. Çalışma Bezmi Alem Vakıf Üniversitesi etik komitesi tarafından onaylanmıştır (no: 9/13). 

Aynı araştırmacılar (AC, EA) tarafından hastalar hafta ortası seanslarındanda MNA skalaları ile değerlendirildiler.  Kontrol grubundaki hastalar üniversitemizin geriatri polikliniğinde MNA testleri ile değerlendirildi. MNA; SF 6 bölümden oluşur.Son 3 aydaki gıda azalması ( skor: 0-2), son 3 aydaki kilo kaybı ( skor: 0-3), hareketlilik ( skor: 0-2), son 3 ayda akut hastalık veya stres (skor: 0-2), nöropsikolojik problemler (skor: 0-2) ve BMI (skor: 0-3). Total skor Aralığı 0 ile 14 arasıdır.

Her katılımcının albümin, B12, serum üre, keratinin, kalsiyum, fosfor düzeyleri araştırıldı. Seansların başında hemodiyaliz hastalarının kanları alındı. Kontrol grubundaki hastaların kanları 12 saat açlıktan sonra alındı. Hemodiyaliz tedavisi her hafta üç defa 4 saatlik seanslar şeklinde olur. İstatistik analizi IBM ve SPSS yazılım 19.0 versiyonu kullanılarak yapıldı. Sürekli değişkenler mean ve standart sapma gibi istatistik karakterleriyle ifade edildi. Süreksiz değişkenler ise sayma ve yüzde ifadeleriyle gösterildi. Independent Samples t-test, Chi-square test ve Pearson Korelasyonu sonuçları değerlendirmek için kullanıldı.  Farklılıklar ve korelasyon p < 0.05 noktasında anlamlı bulundu.

SONUÇ:

121 hasta (53 bayan, 68 erkek) çalışmaya dahil edildi. 37 bayan, 33 erkekten oluşan kronik böbrek hastaları kontrol grubu 1’i oluştururken, 65 bayan, 46 erkek sağlıklı gönüllüler kontrol grubu 2 yi oluşturdular. Hastaların ve kontrollerin ortalama yaşı tablo 1 de gösterilmiştir. Çalışma grubunun ve kontrol gruplarının yaşları arasında istatistiksel fark yoktur (p=0.07).

 

Tablo 1: Çalışmaya katılanların ortalama yaşları:   

   

 

Ortalama yaş±SD

Yaş dağılımı

Çalışma Grubu

73,1 ± 6,11

65-87

Kontrol Grubu 1

72,1 ± 8,08

65-90

Kontrol Grubu 2

74,0 ± 6,59

65-86

HD nin ortalama süresi 6.14±4.41 (1-18) yıldır. Hemodiyaliz için vasküler bağlantı fistül veya kataterdir (fistül % 89, katater  % 11).

Laboratuvar sonuçları Tablo 2 de gösterilmiştir.

Tablo 2: Çalışma ve kontrol grupları arasında ortalama ± SD laboratuvar değerleri

 

SERUM PARAMETRELERİ

Çalışma Grubu

Kontrol 1

Kontrol 2

Albümin, gr/dl

3,83±0,37

3,5±0,55

4,35±0,07

Kreatinin, mg/dl

7,05±1,62

3,54±1,95

0,85±0,18

Üre, mg/dl

59,9±16,4

72±45,4

24±2,12

Kalsiyum, mg/dl

8,84±075

6,3±0,88

10,3±0,28

B12 vitamin,

1452,9±637

267±133

321±82

 

 

MNA sonuçları Tablo 3’te gösterilmiştir:

Tablo 3: MNA skorları:

Gruplar

MNA skor + SD

Çalışma

11,4±2,42

Kontrol Grubu 1

7,9±2,85

Kontrol grubu  2

11,3±2,19

 

Çalışma grubu ve kontrol grubu 1 arasında MNA skorları açısından önemli bir fark vardır (p=0.05). Hemodiyaliz hastalarının MNA skoru hastaların yaşları ve albümin seviyeleriyle ilişkilidir (p=0.006 ve p=0.001).

 

Tartışma:

Beslenme durumunun değerlendirilmesi yaşlı hastalar için, özellikle de kronik böbrek hastalığı olan hastalar için önemlidir. Kötü beslenmeyi ve kötü beslenmeyle ilgili olabilecekleri önlemek için geriatrik ve nefroloji pratiğinde riskte olan hastaların erken tespiti önemlidir. Sonuçlarımıza göre, revize edilmiş MNA-SF kronik böbrek hastalığı olan yaşlı hastaların beslenme değerlendirmesinde basit ve kullanışlı bir araçtır. Buna ek olarak  HD hastalarının beslenme durumu, HD olmayan yaşlı kronik böbrek hastalarından daha iyidir. Bu, ikincisindeki protein alımının sınırlı olmasından kaynaklanır. Hemodiyalizin süresinin MNA skorunu etkilememesi de merkezde yeterli diyaliz olduğunun göstergesidir.

Gelecek yıllarda 65 yaş ve üstü popülasyon artacaktır. Bununla birlikte,aynı zamanda uzun yaşayan insanların diyabet, demans, kanser, kalp krizi, ateroskleroz ve böbrek hastalıkları gibi yaş ile ilgili sorunlara maruz kalabileceği anlamına gelmektedir. Bu da sağlık sorunlarının yaşlı nufus tarafından daha fazla yaşandığı anlamına gelmektedir. Bu durum hem birey için hem de toplum için sağlık, hayat kalitesi ve ekonomik yük anlamında sıkıntılar teşkil eder.

KAYNAKLAR

1. Bilbrey G, Cohen TL. Identification and treatment of protein calorie malnutrition in chronic hemodialysis patients. Dialysis and Transplantation 1989;18 (12):669- 700

2.Maroni B, Steinman TI, Mitch NE. A method for estimating nitrogen intake of patients with chronic renal failure. Kidney Int 1985;27:58-61

3.Bergstro'm J. Nutrition and mortality in hemodialysis. J Am Soc Nephrol 1995;6:1329-1341

4.S Sezer, FN Özdemir, Ş Şengül, P Özyigit, T Ünal. Z Arat. M Turan, M Haberal.Does low interdialytic weight gain indicate malnutrition? XXXVI Congress of the Europeon Renal Association, Europeon Dialysis Transplant Association: (abstact) 1999; 250

5.Iseki K, Kawazoe N, Fukiyama K. Serumalbumin is a strong predictor of death in chronic dialysis patients.Kidney Int 1995;48:510-516

6. Lowrie EG, Lew NL. Death risk in hemodialysis patients:the predictive value of commonly measured variables and an evaluation of death rate differences between facilities. Am J Kidney Dis 1990;15:458-482


 


 

 

12.01.2013

 

Bağışlarınız için: İş Bankası Yeşilköy Şubesi (1128) 213267 no'lu Türk Böbrek Vakfı hesabı IBAN: TR 7100 0640 0000 1112 8021 3267